“Ik bewonder de strijdlust van de inheemse bevolking”

De inheemse bevolking in Mexico een stem geven: dat is de missie van Jet Nauta. Vanuit de stad San Cristóbal de Las Casas komt ze op voor de rechten van verdrukten en de mensen die het minst gehoord worden. “Ik ga altijd met plezier naar mijn werk. Soms is het wat veel, soms is het onhandig te plannen, maar het werk zelf is inspirerend, soms spannend maar altijd interessant.”

Dat werk van Jet is bij SIPAZ, een organisatie die zich vanaf 1995 inzet om sociaal-politiek geweld in de stad en de regio Chiapas te voorkomen. Helaas is geweld voor de bevolking de alledaagse praktijk. In 2024 werden in Chiapas minstens 15 politici vermoord, De meeste gewelddadige incidenten vonden plaats op gemeentelijk niveau, waar criminele groepen steeds meer invloed kregen. Dieptepunt was de moord op Padre Marcelo op 20 oktober 2024. “Hij was een van de eerste tzozil-Indianen priesters in deze regio,” vertelt Jet. De padre was altijd een voorvechter voor mensenrechten en de rechten van de inheemse bevolking. Zijn gewelddadige dood was een enorme shock.” Het maakt volgens Jet ook duidelijk dat het werk van SIPAZ hard nodig blijft. “In 2024 ben ik voor 3 jaar benoemd als vertegenwoordiger van de zone Noord-Amerika voor GPPAC (Global Partnership on Prevention on Armed Conflicts): een van de netwerken waar SIPAZ deel van uitmaakt.

Zoekende moeders
Chiapas wordt geteisterd door golf van geweld door drugskartels die onderling strijden om macht en territorium. De gevolgen ontwrichten de hele maatschappij. “Het SIPAZ begeleid onder meer ‘zoekende moeders’,” legt Jet uit. Dit zijn vrouwen waarvan een familielid verdwenen is. Officieel zijn de laatste vijf jaar 4.474 mensen verdwenen, maar we weten dat dit het topje van de ijsberg is.”

Een demonstratie van de zoekende moeders. Elke lege stoel staat voor een vermist kind.

Workshops
Kennis over rechten helpt de inheemse bevolking om mondiger te worden. Daarom organiseert SIPAZ, samen met de sociale organisaties van de katholieke kerk, workshops en activiteiten in de dorpen van Chiapaz. “De thema’s die we het meeste behandelen in de workshops zijn analyse van de socio-politieke situatie, positieve conflicttransformatie, veiligheid en protectie,” vertelt Jet.

Beeld van een workshop die Jet begeleidt.

Begeleiding
Het is in de geweldsspiraal van Chiapaz niet eenvoudig om je stem te laten horen. Represailles of geweld liggen voortdurend op de loer. “Daarom is SIPAZ vaak aanwezig bij activiteiten, openbare acties of bij situaties die kunnen leiden tot conflicten. Dit geeft de inheemse gemeenschappen de kans om zich te blijven organiseren en voor hun rechten te strijden. Dit jaar ben ik voor 3 jaar benoemd als de vertegenwoordiger van de zone Noord-Amerika voor GPPAC, Global Partnership on Prevention on Armed Conflicts, een van de netwerken waar SIPAZ deel van uitmaakt."

Jet begeleidt een demonstratie in Chiapas.

Voorrecht
Ondanks al het geweld, vindt Jet haar werk na tientallen jaren nog steeds inspirerend. “Ik vind het nog altijd een voorrecht om samen te mogen werken met de inheemse gemeenschappen. De mensen zijn zo gastvrij en laten je niet alleen binnen in hun huis maar vooral ook in hun wereld. Ik heb bewondering voor strijdlust van deze mensen om van de wereld een betere plek te maken. Is het niet voor henzelf dan toch in ieder geval voor hun kinderen of kleinkinderen!”